GHANA

Van dinsdag 27 oktober tot woensdag 18 november 2009.

PROGRAMMA:

Dinsdag 27 okt: Vlucht Brussel via Rome naar Accra waar we overnachten.

Woensd 28 okt: Rit naar Biakpa met onderweg bezoek aan de ‘Beats-factory,   wandeling in Biakpa. Overnachting in Mountain Paradise Lodge

Donderdag 29 okt:  Wandeldag door de dorpen Biakpa-Fume-Logba Alekpeti tot Logba Tota. Overnachting in het dorp Logba Tota.

Vrijdag 30okt: Wandel en fietstocht vanuit Logba Tota naar het natuurpark van Tafi Atome, waar we overnachten. We ontdekken palmwijn, zien de wevers, enz…

Zaterdag 31 okt: Bezoek aan de brilapen in het natuurpark, met charter rijden we door naar Hohoe. Onderweg is er de hoogste berg (885m) Tagbo Falls. Hier is er klimmen (en) of plonsen bij de waterval. Dezelfde dag proberen we nog het dorpje Akpofu Odomi te bereiken waar we ons installeren in het schooltje.

Zondag 1 nov en  maandag 2 november: We verblijven er 2 dagen en nemen deel aan verschillende activiteiten: gospelmisviering, bezoek aan het dorp en het schooltje waar we hopelijk participeren, samen naar de markt gaan om nadien ook samen te koken, ondervinden wat het werken op het veld inhoudt. En verder het dorpsleven ervaren en proberen er deel van uit te maken.

Dinsdag 3 november:  Uitstap naar Kpando (eventueel markt) en Tokor waar we een bootje huren voor een tocht op het Voltameer.

Woensdag 4 november: Terug naar Hohoe waar we vrij zijn of een fietstocht maken.

Donderdag 5 november: Rit van Hohoe naar Tamale via Nkwanta.

Vrijdag 6 november: Vrije voormiddag in Tamale, verder naar het noorden Bolgatanga en Sirigu.

Zat 7 nov, zondag 8 nov, maandag 9 nov: We verblijven er drie dagen en ook hier nemen we deel aan het dorpsleven en aan de activiteiten die opgezet zijn door vrouwen van het Swopaprojekt: potten leren bakken, canvas beschilderen, een huis beschilderen, manden weven. En dit alles volgens de tradities. Waarschijnlijk pikken we hier een dans-en drumavond mee. Misschien maken we een fietstocht naar de grens met Burkina Faso.

Dinsdag 10 november: van Sirigu, via Bolgatanga- Tamale naar “Meet Africa”.

Woensdag 11 en donderdag 12 november: Hier zijn we twee dagen met bezoek aan de chef, de waarzegger, de smid, het ritueel wassen van een baby, bezoek aan schrijnen en nog meer.

Vrijdag 13 november: Terug naar Tamale waar we een namiddag vrij zijn. Bus terug naar Accra

Zaterdag 14 november:  verblijf in Accra.

Zondag 15, maandag 16 en dinsdag 17 november: Naar de kust waar we het dorp en het fort Elmina kunnen bezoeken, eventueel ook het Kakum nationaal park. Dit in overleg met de deelnemers.

Dinsdag  17 november nemen we ’s avonds het vliegtuig en landen in Brussel op Woensdag 18 november.

VLUCHTINFO: 

GHANA: Ghana (West-Afrika) grenst aan de Golf van Guinea, het heeft een prachtige kust, levendige steden, uitgestrekte wouden, savannes en veel natuurparken. In het Zuiden en midden van Ghana bevinden zich tropische regenwouden en landbouwgebieden. In het noorden is het landschap savanne-achtig. In het oosten bevinden zich enkele bergtoppen van rond de 900 meter. Ghana heeft een tropisch klimaat, tussen de 21 en 32 graden. De kuststroken zijn eerder vochtig door de dichte begroeiing. Het Noorden is droger en warmer. Het regenseizoen valt tussen juni tot en met september. De hoofdstad is Accra, het economische, politieke en culturele hart van Ghana. Op de Mokala markt en Osu-nachtmarkt is het vaak erg druk en gezellig. Het grootste stuwmeer ter wereld, het Voltameer, ligt in Ghana. In dit stuwmeer komen de rivieren Zwarte Volta en Witte Volta samen. Voor de aanleg van de dam in 1965 moesten ruim 78.000 Ghanezen hun huizen verlaten. De dam voorziet een groot deel van Ghana van electriciteit. Het meer wordt gebruikt door vrachtschepen en veerboten. Het grootste natuurpark is Mole National Park met uitstekende toeristische faciliteiten. 

VERSLAG:

DINSDAG 27 OKTOBER 2009.

02u30: vertrokken naar Zaventem. 03u45 uur staan we in de vertrekhal. Ik rij meteen terug richting Kortrijk. In Deinze kronkelt mist over de snelweg. Men kiest voor een aangepaste snelheid, zeker honderddertig per uur. Men houdt ook voldoende afstand, zeker vijf meter. Eén helderziende rijdt zelfs zonder lichten. 'Mijn auto, mijn vrijheid,' als debiele slogan.

MAIL VAN JENNY: Dag kèpe, 'Rootsreizen' zijn me zeker niet onbekend. Na India, Argentinië en Sumatra-Nias, volgt nu Ghana waar we met vijf deelnemers naartoe reizen. Eerder ongewoon om met zo'n kleine bezetting toch te vertrekken. Misschien krijgen we daardoor gemakkelijker contact en het siert Joker dat ze de reis laten doorgaan. Met Roots gaan we naar de diepere lagen van een cultuur op zoek. Dat gaat niet zomaar. Er zijn geplande contacten met plaatselijke mensen en organisaties. Het is de bedoeling mee te gaan in hun wereld en hun leefwijze en ons niet te beperken tot gast zijn. Daarom reizen we trager. We nemen tijd om te kijken, te participeren, te luisteren, vragen te stellen over het hoe en het waarom, iets van de taal op te steken, te werken, te feesten. Onthaasten is niet evident. Ik weet dat ik mezelf moet bijsturen omdat ik altijd zoveel wil, maar eenmaal het tempo gevonden is het een (h)eerlijke  ervaring. Het vraagt gewoon een andere instelling en dan kan dit meer dan een ervaring zijn maar eerder een denkproces. Ik ga waarschijnlijk ook terug naar mijn eigen roots zoals ik reisde in de jaren zeventig. Basic en puur, waar een douche een emmer en gietpotje, een toilet een gat in de aarde en een slaapplaats wel eens het matje op de grond is. Op die manier verlaat ik mijn eigen zekerheden en dat is confronterend. Ik ben bereid te kijken met verwondering, verdieping toe te laten, de eigen waarheden los te laten en open te staan voor het nieuwe, het andere. Nieuwe indrukken en reislagen bedekken de vorige, verbinden zich, zorgen voor omkeringen, verrijken me, maken associaties. Hoe het allemaal zal verlopen is natuurlijk moeilijk in te schatten maar de sleutel ligt toch grotendeels in eigen handen? Ik kreeg al heel wat goede reiswensen waardoor ik bemerk hoe goed de blog opgevolgd wordt. Of  ik nu veel met jullie en met jij, mijn ventje, zal kunnen delen, is zeer de vraag. Internet is op de plaatsen waar wij naartoe gaan nog niet zo verspreid. Dat was ook voelbaar bij de voorbereiding die bij momenten echt moeizaam verliep. Geen mails terug of juist wel maar met exuberante prijzen. Geen respons op sms-jes. Opbellen naar een hotel in de stad om via de tam-tam op zoek te gaan naar een contactpersoon in een dorp, vervolgens een telefoonnummer krijgen van een vrouw die dan geen Engels kent. Het was bij momenten een zaak van creatief en anders oplossend denken.  Hier begon het al: het loslaten van mijn eigen denkwereld en systemen. We zien wel hoe het loopt. Ik sta er helemaal voor open en heb er het volste vertrouwen in. Jij ook trouwens. Dat weet ik en dat is telkens weer een fijne ruggensteun. Straks maak je de blog, berg je alles op van onze tentoonstelling, knap je het tuinpad op, ruim je verder op in DVD's en boeken. Rijker worden met minder, ruimte in denken en handelen. En ondertussen zal ook je creativiteit wel opnieuw volop aan bod komen. Hele lieve zoen. Jenny.

06u30. Héhé, welkom visie, diepgravend denken, duurzaam handelen. Jenny ten voeten uit. Ik spin van liefde, maar ga toch nog even onder de wol. Voor een schoonheidsslaapje, tegen beter weten in.

WOENSDAG 28 Oktober 2009: De bende, nou ja, vond overnachting in hotel BEVERLEY HILLS, hoewel voorzien was dat hotel THE ASSEMBLIES OF GOD GUEST HOUSE ( wat schuilt in een naam?) in Accra de pleisterplaats zou zijn. Ook dat is Afrika...

SMS JENNY:  Alles ok. We zijn de Akomsombebrug over. Rijden door naar Biakpa. Chauffeur Tony doet het goed. Kledij en woningen zijn kleurrijk. Aan de brug was er een proeverij: oesters, slakken, rivierkreeftjes, bananen, enz.

Ik hou het op enkele rijstwafels met magere ham. Lees ondertussen verder in 'South of the border, west of the sun,' van Murakami. Zoveel te genieten. Literatuur als gezelschap. Jonas heeft griep maar draagt geen sombrero.

DONDERDAG 29 Oktober 2009: Wandeldag door de dorpen Biakpa-Fume-Logba Alekpeti tot Logba Tota. Overnachting in het dorp Logba Tota.

SMS JENNY: Aangekomen in LongbaTota. Regenbuien en zweet wisselen elkaar af. Straks naar de chief. Zoen. Jenny.

Naar de chief! Jenny zal die man met haar natuurlijke charme inpakken en dus in het dorp gastvrij ontvangen worden. Ze heeft bovendien een goede groep mee en ook dat is een waarborg voor het Jokerconcept: duurzaam reizen. Ontvangen worden door de stamoudste is in Afrika vaak een indringend ritueel. Een overlegmodel waarbij de gast via het dorpshoofd of plaatselijke koning de hele gemeenschap begroet. Binnen de gastvrijheid wordt de gast een deel van de plaatselijke gemeenschap. Men is gast op voet van gelijkheid, uiteraard mits  respect voor de plaatselijke gebruiken. Met de chief wordt in principe een en ander doorgenomen (kledijvoorschriften, offergaven voor de voorouders, samenwerking, onderdak, veiligheid, enz.). Van belang is het feit dat de hele gemeenschap moet betrokken zijn bij dergelijke projecten. Nepotisme is uitgesloten.

Hierbij een toepasselijke  haibun van Jenny. (Uit onze haibunbundel 'BOSGEESTEN', verschijnt in december):

KONING: Lang geleden… Het is nog in de tijd dat je de Casamance kan bezoeken. Door een foute inschatting zijn we op de dool in dit gebied. Geen vervoer, geen overnachtingplaats, geen water bij de hand. Niet bijster slim natuurlijk. We stappen verder door het woud, angstvallig de geluiden observerend. We horen enkel gekraak onder onze voeten en onze eigen hijgende ademhaling. Nooit was een lichtje in de verte zo welkom! We kloppen aan. Een rijzige mooie man doet de wankele houten deur open. Hij is niet eens verbaasd hier op dit uur blanken aan te treffen. Met een zwierige arm worden we binnen uitgenodigd. Hij draagt een van zijn vrouwen op ons te voorzien van voedsel en drank. Er is, afgezien van een TV met sneeuwscherm, weinig in de hut. Maar de gastvrijheid is gemeend. We zijn terecht gekomen bij de koning van Oussouye! De man is talig en hij kent België! Hij staat recht en zegt met theatrale en fiere stem: Eddy Merckx, les frites, la reine Fabiola! Ons land in een notendop!? 

VRIJDAG 30 OKTOBER 2008: Wandel en fietstocht vanuit Logba Tota naar het natuurpark van Tafi Atome, waar we overnachten. Onderweg ontdekken we palmwijn, zien de wevers, enz…

SMS VAN JENNY:  Zitten met vier oonder een boom. Gaven gedeeltelijk het fietsen op. Hebben contact met kinderen terwijl hun mama's waakzaam toezien. Wat een heerlijke mensen. Verzorg je. Jenny.

Had indertijd ook dat goed gevoel in Afrika,maar ook in Amerika en Nepal. En in feite overal waar we kwamen. Zoveel anekdotes blijven bij: een huisconcert van de groep Tümata in Istambul, het glasorgel van Dominique Chapuis in Parijs, Oudejaarsnacht bij een architekt op Djerba, Cosy de vrouw van de parkranger die brood bakte nabij Fremont River, het cider drinken in Frankrijk, de piano in Bilthoven. Dat is voor mij de tofste kant aan reizen, het ontmoeten van mensen.  

ZATERDAG 31 OKTOBER 2009: Bezoek aan de brilapen in het natuurpark, met charter rijden we door naar Hohoe. Onderweg is er de hoogste berg (885m) Tagbo Falls. Hier is er klimmen (en) of plonsen bij de waterval. Dezelfde dag proberen we nog het dorpje Akpofu Odomi te bereiken waar we ons installeren in het schooltje. 

Van de natuurparken in Afrika gaat een beklijvende sfeer uit. Indrukwekkend gewoon. Als fotograaf komt een mens, mits wat geluk, aan zijn trekken. Al zijn de nodige frustraties ook aanwezig, gemiste kansen zijn in een natuurpark legio. Voor het echte safariboek moet men weken, zo niet maanden ter plaatse zijn. En dan nog. De toerist-kiekjesmaker heeft al veel geluk nodig voor die éne uitzonderlijke foto. Al bij al prefereer ik de kruisspinnen uit onze tuin, ze zijn benaderbaar en volstrekt ongevaarlijk. Ik ken mijn leest.

Hohoe is een plaats in de bergachtige Volta regio met zijn prachtige klimaat en de vele toeristische attracties, zoals de Wli watervallen. Gelegen tussen het Voltameer en de grens met Togo. Hohoe ligt op de weg naar Kpandu en Ho in Ghana, en de weg naar Kpalime en Badou in Togo.

MAIL VAN JENNY: Dag kèpe. In Hohoe zopas 35 minuten gespendeerd aan het openen van yahoo en het lezen van je  mails. Beschrijvingen van het verloop van de reis zijn niet mogelijk, daarvoor loopt de computer te traag. De reis zelf is tot nu toe prima met heel wat indrukken. Kleuren, geuren, muziek, rode aarde, wegen die uitgespoeld zijn door de regen, chauffeurs die de putten meesterlijk omzeilen, vrouwen die met enorme vrachten op het hoofd toch gracieus wandelen, lachende kinderen en bovenal heel fijne mensen. Dit is een rijke ervaring. Het bezoek aan de chief van Logba Tota zal me heel lang bijblijven. De queen mother met nog andere dames, de chief met de 1ste spreker en als 2de, de boodschapper. Heel ernstig en sereen werden we welkom geheten. We stellen ons voor, het doel van ons bezoek geeft voldoening, evenals de 2 flessen gin die gedeeltelijk aan de voorvaderen werden geschonken. Een intens gebed vulde de ceremonie aan. Iedereen werd er stil van. Nu even opsturen, je weet maar nooit. Zie je graag. Er waren veel activiteiten: wandelen, fietsen, bergbeklimmen, zingen, proeven.  Er was veel te doen ondanks het rootsconcept. Daar wordt ik wel eens mee geplaagd omdat ik beloofde dat het een rustige reis zou worden. Maar morgen zien we Fortune en dan gaan we mee naar haar dorpje Akpafu Adomi. Daar zullen we na de eerste indrukken stilstaan bij het dorpsleven. Door de vorige dagen zijn we er helemaal klaar voor. Maar morgenochtend staat er eerst nog een gospelmis op ons programma. Vandaag maakten we ook kennis met de diensten bij een begrafenis. Vrouwen en mannen die mooi opgedirkt waren, muziek, gezang en woeste oorlogsdansen. Allemaal ongewoon. Je begint de dag met het voederen van aapjes, beklimt een berg, neemt deel aan een begrafenis en nu zit ik hier in een internetcafe. Dankbaar en verbaasd over de flexibiliteit van een mens. Zoenen.

Twintig jaar met mij samenleven (minus 1 jaar wegens uithuizig zijn) en je toch nog verbazen over flexibel zijn? Blij met je mail. De afwas is gedaan en nu, met propere handen, nog even 'Die Hard 4' bekijken. Kleine hersentjes op nul. Lekker lui, een mens moet ook aan zijn reputatie denken.  

ZONDAG 1 en  MAANDAG 2 november 2009:  We verblijven hier waarschijnlijk 2 dagen en nemen deel aan verschillende activiteiten: gospelmisviering, bezoek aan het dorp en het schooltje waar we hopelijk participeren, samen naar de markt gaan om nadien ook samen te koken, ondervinden wat het werken op het veld inhoudt. En verder het dorpsleven ervaren en proberen er deel van uit te maken.

SMS JENNY: De gospelmis klonk indrukwekkend. Ik moest zelfs even het woord nemen. Gelukkig moest ik niet zingen...

Contact gehad met Janine. Haar nieuwe knie functioneert goed. Ze doet de groeten. Eerste november: Kerkhofdag... waarvoor ik pas, Het commerciële gedoe rond de dood is mijn ding niet.

De versnipperaar  bijt gretig in de papiervezels , veel mag de deur uit. Alles wat een negatieve connotatie heeft verdwijnt. Het terugblikken op wat soms scheef liep hoeft niet zo nodig dagelijkse kost te zijn. Veel beter is het genieten van de warme ontmoetingen. Akpafu Adomi of Zwevezele? De plaats doet er niet toe.

SMS JENNY:  We zijn nog altijd aan het wachten op Fortune... een beetje een verloren dag maar we zien wel.

Wachten?  Op reis noemt men dat 'de plaatselijke cultuur' of ' de zeden en gewoontes.' Ik blijf het lomp  vinden maar ik mis dan ook de diplomatische kenmerken van een goede reisbegeleider. Laat mij maar in mijn uppie met taal en tekens bezig zijn.  

DINSDAG 3 november 2009:  Uitstap naar Kpando (eventueel markt) en Tokor waar we een bootje huren voor een tocht op het Voltameer.

Héhe, ik hoef op niemand te wachten. Heb mijn laptop en ervaar die als een prima werkpaard. Bootje varen zal ook wel zijn charmes hebben.

Het gaat vrij goed, buiten kattensnot en wat treiterende spiertjes. Nu verder aan de gang met het leegmaken van klasseurs en mappen. Wat is de mens toch een hamster. Is hij zo bang van het onbekende dat hij alles wenst bij te houden. Is hij zo'n controlefreak? Was de uitvinder van de klasseermap een angsthaas? Ik stap in elk geval uit deze reidans, consuminderen is een goed werkwoord.

WOENSDAG 4 november 2009: Terug naar Hohoe waar de groep vrij is of een fietstocht zal maken.

Iemand vroeg wat van Jenny een goede reisbegeleidster maakt. Ik kon het in drie woorden zeggen: naturel, empathie, humor. Omgaan met verschillende karakters in soms stressvolle omstandigheden, lukt haar 100%. Bijna veertig jaar les geven in het bijzonder onderwijs reikt mogelijkheden aan inzake omgaan met karakters en (eigen)aardigheden. De Jokerformule is geknipt voor haar, zeker omdat ze de hele wereld als haar biotoop ziet. Ze is overal thuis.

Azië trekt haar het meest aan en toch heeft ze ook oog voor Afrika, en zelfs voor mij. De voorbereiding tot deze reis spreken tot mijn verbeelding, je moet het maar doen. Zelf ben ik nooit echt een fervent reiziger geweest, al wilde ik wel proeven van de wereld, liefst met Jenny. Het mooiste wat ik zag zijn de natuurparken van Amerika (Grand Canyon, Bryce, etc.) en in Nepal keer ik als boekenliefhebber graag terug,  al heb ik mijn hart in Parijs verloren. Ons tuintje is ook goed, mijn boek over ijs kreeg er zijn vorm. Ook het nog uit te geven spinnenboek kreeg er zijn inhoud. Een reisduif en een huismus passen goed samen.

SMS JENNY: Naar Kpandu en Tokor. Alles prima: chauffeur kreeg verkeersboete, motorboot in panne op het meer en schuilen voor de gietende regen.

Donderdag 5 november 2009: Start noordelijke tocht. Rit van Hohoe naar Tamale via Nkwanta.Tamale is de hoofdstad van de Northern Region een provincie van Ghana en tevens de grootste stad in het noorden van Ghana. De stad ligt op de belangrijkste transport route van Ghana naar Burkina Faso,  Accra - Kumasi - Tamale - Bolgotanga. Er wonen voornamelijk Dagomba die Dagbani spreken en overwegend moslim zijn. De stad heeft 305.000 inwoners (2005). Het landschap wordt gedomineerd door savanne. De stad is, zoals wel meer groeiende steden in West-Afrika, een conglomeratie van dorpen, waar de inwoners vaak nog leven in traditionele lemen huizen (met een rieten dak of een dak van golfplaat). Tamale is de snelst groeiende stad van West-Afrika. Veel huizen, ook de lemen huizen, hebben elektriciteit, stromend water en televisie. Stroom en water vallen echter regelmatig uit. Het wordt (westerlingen) afgeraden om het kraanwater te drinken. (Wikipedia)

Ik drink ook geen kraantjeswater.! Ik was daarnet bij mijn vriend Bing, ik heb één kleine whisky gedronken. Bing gaf mij een  foto-opdracht: 'Eén dag met een gedementeerde vrouw.' In gedachten beluister ik 'La Bohème' van Aznavour, in het besef dat de fotoreeks zal bijten. Afwezigheid kan heel sterk aanwezig zijn.

Bedankt Jenny, dit zijn de twintig mooiste jaren van mijn leven!!! Zoveel is zeker. Opmerkingen als: 'Jullie zijn slechts achttien jaar samen Geert, want Jenny was twee jaar op reis,' ben ik inmiddels gewoon. 'Tarzan', de tamme ekster van mijn buurman Leon was indertijd even voorspelbaar in zijn lijzig getetter.

Twintig jaar samen kan een feest verdienen, alleen heb ik daar weinig zin in. Het komt me zeer goed uit, Jenny is in Afrika voor een schitterende trip. Wat ik haar en haar deelnemers gun. Zelf ben ik inmiddels best gelukkig met een rustig op mezelf terugvallen, tevreden met wat voorhanden is aan waarachtige instappen: Jenny, de vrienden, mijn kinderen, wat familieleden en nog wat schatten van mensen die creativiteit verzoenen met een vindingrijk bestaan. 

Alles zit wel snor, op een frozen shoulder na. Je twee camions en bus reden waarschijnlijk ook over mijn halswervels. Op de rommelmarkt scoor ik zeker hoog. Was op bezoek bij Bing, Greta zit in foetushouding en prevelt kleine klanken, nauwelijks gemompel. Drinken geven is een krachttoer. Bing blijft sterk.Was ook op bezoek bij Janine en Walter, waar de knie goed mee wil.Kon mij 'Testament' van Keith Jarrett aanschaffen (ECM 2130-32), drie cd's met de neerslag van virtuose pianoconcerten in Parijs en Londen. Improvisaties die ontroeren. Ik laat me meedrijven, kom in Ghana terecht en hoor stemmen die heel repetitief zingen. Een ode aan de maan. In die sfeer schaft een mens zich ook nog drie cd's van Alain Souchon aan (3 euro per stuk). 'Je suis un voyageur,'zingt hij. Zou hij Jenny kennen?

Zaterdag 7 november, zondag 8 november en maandag 9 november:  We verblijven hier drie dagen. Ook hier nemen we deel aan het dorpsleven en aan de activiteiten die opgezet zijn door vrouwen van het Swopaprojekt: potten leren bakken, canvas beschilderen, een huis beschilderen, manden weven. En dit alles volgens de tradities. Waarschijnlijk pikken we hier een dans-en drumavond mee. Misschien maken we een fietstocht naar de grens met Burkina Faso.

Ik durf wel eens het fietsen te missen, maar wat een mens geen deugd doet kan hij maar beter vergeten. Al bij al ben ik een gelukkig man.

SMS JENNY:  Zijn in Sirigu (Swopa project), prachtige en rustige locatie. Straks gaan we schilderen. Echt iets voor mij hé? Rust jij ook maar lekker uit. Liefs, Jenny.

Er is van soorten: tekenaars, reisbegeleiders, mantelzorgers, dokters, paaldanseressen, piloten, beeldhouwers. Tutti quanti met eigen mogelijkheden. Men zag van Jenny al enkele geslaagde illustraties bij haar kalligrafie, ook veel schitterende foto' die ik zelf had willen realiseren. Talent is potentieel bij iedereen aanwezig, in meer of mindere mate, maar volgehouden oefenen geeft toegang tot techniek en pas dan kan het talent een beetje voor inkleuring zorgen. De uitspraak: ' 99% transpiratie en 1% inspiratie,' is geen flauwekul.

Voor wat het schilderen in Afrika betreft, neus ik graag in het bijzonder mooie fotoboek NDEBELE van fotografe Margaret Courtney-Clarke.

Een wonderlijk boek dat kleurrijk tot de verbeelding spreekt. Wat was ik graag fotograaf van dienst geweest in Ghana. Een mens mag gelukkig nog dromen.

Sirigu is een dorp in het noorden van Ghana, dat bekend staat om zijn traditionele architectuur, pottenbakkerij en muurschilderingen. Het plaatselijke Swopa (Sirigu Women's Association for Pottery and Art) project  moet fotografisch  uitdagend zijn. Jenny aan jou om de eer van de Lange Munte te verzilveren! Je kunt het. Zelf schreef ik inmiddels in een korte reflectie drie haibuns op mijn blog SCHRIJVEN.  Over het bedompte bij bestuurders van clubs en clubjes. Het bekende verenigingsleven waar conservatisme en nepotisme  vaak nog heersen over creatief denken en een open geest. Uiteraard is schofferen niet de bedoeling. Het mag allemaal speels blijven met een blijvende verliefdheid op de mens en al zijn capriolen.

SMS JENNY:  Toma Geert (goeiendag), snikhete dag. Naar de markt. Veel kleurrijke, vriendelijke mensen. Weinig foto's. Deze namiddag mandjesweven. Zoveel uren werk en we staan nog nergens. Respect voor wat men hier kan. Een hele verrassende reis, maar super! Nog 10 dagen...

Was zowat de hele dag op de begraafplaats Sint-Jan, op de grens Kortrijk-Bissegem. Nam zowat duizend foto's. Vandaag 8 november, was het precies 41 jaar geleden dat ik met Claire trouwde. Wisten wij veel dat we zo'n schitterend trouwfeest zouden hebben, hilarisch...Enfin, ik plaatste een pot roestkleurige chrysanten op haar graf en stak een wierookstokje aan bij mijn ouders. Kleine rituelen die waarschijnlijk voor veel mensen het rouwen verzachten. Ik voel alleen maar dankbaarheid en heb al jaren het bord gewist. Leven zonder wrok of rancune stemt rustig. Las zopas het boek 'De pijn van een politicus,' of gesprekken met Bert Anciaux uit. Iemand naar mijn hart, wat de criticasters ook beweren...

SMS JENNY: Heb je vroeg gewekt...? Gisteren veel pogingen gedaan om een sms te versturen maar kreeg geen verbinding. Ontbijt en een bezoek. Daarna een huis beschilderen. Zoen. Jenny.

Toma(ten met saucijzen), SMS kwam wel door. Maar goed wakker worden om 6u30 is aangenaam. Ben steeds meer ochtend- én avondmens. Moet wel geen Relatine slikken. Actief maar geen hyperkineet. Als die al bestaan...

Een bezoek in Afrika kan een ontmoeting zijn met een smid, een plaatselijke medicijnman of een visser, keuze op overschot. Vandaag zal ik nog eens in het boek over beschilderde huizen in Afrika grasduinen. Misschien moeten de tuinmuren er hier ook eens aan geloven, ik bedoel dat de muren nog meer kleur kunnen bekennen. In het voorjaar?  In samenwerking met een jokergroep?

SMS JENNY:  Werkklas 'batik' onder een boom. Straks nog 'drum & dance'.

Toegegeven dat de sms-berichtgeving eerder karig is, maar het voornaamste is dat het groepje een fijne tijd heeft. Een mens reist niet naar Afrika om er de small talk uit de zweefcultuur te aanhoren. Meestal is de meerwaarde van het Jokerconcept dat de deelnemers in openheid van geest met elkaar omgaan. Het resultaat is een blijvend contact met enkele 'verschildenkers' die reeds met Jenny op tocht waren. Drum en dance kan hier niet meer, daar moesten we maar aan gedacht hebben toen we nog lenig en iets jonger waren. Batik is bovendien mijn ding niet, al zijn er wel mensen (zoals Jacqueline) die fraaie dingen realiseren.

Vrijdag 13 november: Terugrit naar Tamale waar de groep een namiddag vrij is.

De fiets is een veelgebruikt vervoermiddel in Tamale. Alle grote wegen in de stad hebben aan beide kanten fietspaden. Deze fietspaden zijn afgeschermd voor auto's door betonnen paaltjes. Langs de wegen staan veel mensen die fietsen repareren tegen betaling. Hoewel het merendeel van de bevolking moslim is zijn zaken als alcohol vrij verkrijgbaar in Tamale. Langs wegen in de stad staan grote borden waarop reclame wordt gemaakt voor bier.

SMS JENNY:  Bijna vijf uur rijden met de bus naar het zuiden. Intercity, airco en luidruchtige film. Nog 5x slapen. Zoen.

Krishnamurti merkte ooit op: 'Mijdt luidruchtige mensen, ze belasten de geest.' Ik herinner mij de bende waarmee we ooit eens naar de Provence trokken, die eisten ook 'vollen bak muziek' tijdens de lange ritten. Waar ik uiteraard, als chauffeur, niet aan toegaf. Zelf hou ik niet van een autoradio, ik wil me in stilte blijven concentreren op de weg en het verkeer. Maximum 1 pintje is ook een gezonde regel. De zogenaamde 'boomcars' die je bijna voelt voorbijbonzen zijn gewoon een gevaar op de weg. Afrika had indertijd een dol verkeersgedrag. Heftig en roekeloos rijden is er gelukkig al fel teruggedrongen.  In deze maakt Jenny duidelijke afspraken met de chauffeurs.   

Uit verweer tegen vervlakking en verderschrijdende banaliteit heb ik  het 'Dagboek van een dichter,' van volbloedschrijver Leonard Nolens aangeschaft. Een verzameling van vijf dagboeken die diepgraven, bijten en blootleggen in consequent eerlijk zijn. Nolens is integer, hij sluit geen compromissen. Vandaar...

SMS JENNY:  Tot  twee keer toe hoorden wij dezelfde drie stupide films. Rijden bijna Accra binnen: donker, wegenwerken en chaos.

Dat is reizen! Wie thuisblijft heeft daar weinig last van, maar hier wacht dan het gemis als consequentie. Zo is het altijd wat. De mens als nomade ontspoort soms, vooral door vermoeidheid, tot een  soort mopperkont. Het strafste wat ik in dat verband ooit hoorde was: 'Afrika is mooi maar jammer dat er daar zoveel zwarten zijn.'  De prijs voor domkopperij kon meteen uitgereikt worden.

SMS JENNY:  Uitstappen! De bus heeft panne. Rijden door met de taxi naar ons guesthouse.

Jenny was al eerder in Accra, ze kent er wel de mogelijkheden. Een relaas volgt wel...

Zaterdag 14 november:  verblijf in Accra.

SMS JENNY:  Altijd fijn van je op de luchthaven te zien. Danke. Deze ochtend naar de Makolamarkt. Wat een ervaring. Er is vooral voedsel te koop: vis, varkenspoten, vleermuizen, groenten en keukenspullen. Vriendelijke mensen maar geen toestemming tot fotograferen. Zoenen.

De vrouw afhalen waarop ik blijvend verliefd ben, blijft tof. Van een lang relaas is nog steeds geen sprake. Internetten is in Ghana nog steeds geen evidentie. Afrika heeft wel wapens bij de vleet. De bange blanke man is inhalige leverancier.

MAIL JENNY: De reis is nog niet ten einde maar hetgeen er nu al voorbij is, was  heerlijk. Zoveel beelden doorkruisen mijn gedachten: De rode aardewegen waar vrouwen met baby's op hun rug en een emmer, schaal of een mand op het hoofd naar een punt  in de oneindigheid lijken te stappen. Hutten in de aardekleur met daarvoor de stalletjes die vooral gekleurd zijn door de verschillende telefoonmaatschappijen. MTN in het geel, Vodafone in het rood, Tigo in het blauw en Zion in paars en roze.
We bezochten niet de toeristische hoogtepunten langs de kust, noch het nationaal Mole park. Alhoewel we vandaag in Accra zijn en de Makolamarkt bezochten. Wat een ervaring van vreemde produkten, kleuren en geuren.  We bezochten ook nog een slavenfort te Elmina, de slavenhandel is jammer genoeg een deel van de geschiedenis. Toen we in het noorden logeerden bij een gastgezin, hadden de studenten er op school niet over geleerd. Raar toch?

Ons doel van de reis was een inkijk krijgen in het leven en denken van de mensen en dat is goed geslaagd. Er waren heel wat verrijkende gebeurtenissen. Ik denk aan de waardige ceremonie bij de chief in Logba Tota, de onverwacht vrolijke sfeer bij de begrafenissen bij de Tagbo Falls, de gospelmis in Hohoe en de dansen in Sognavilli. Kinderen waren ook steeds present en niet om te bedelen. Aandacht geven bleek al genoeg, even op de schoot zitten, enkele liedjes aanleren. Naast de gebeurtenissen waren er ook verrijkende ontmoetingen en gesprekken. Fortune, een imposante gebiedende mama die zich in de kleuterklas ontpopte tot een fijne en vrolijke lesgeefster. Met de vrouwen van Sirigu hadden we gesprekken over homosexualiteit, voorbehoeds-middelen, huwelijk en relaties, en de besnijdenis. Nanaawu van Meet Africa die niet alleen mooi was maar ook intens warm en vriendelijk. Simon de nachtwaker was als contact de max. Na een paar avondgesprekken stal hij ons hart en mochten we zijn familie in de campound bezoeken. Daar bood hij zijn mooiste haan aan en als tegenprestatie nodigden we hem uit bij ons aan het hoofd van de tafel. ' Je bezorgt me mirakels' zei hij. En jouw bundel OX met een woordje erin voor hem koesterde hij als een kostbaar geschenk.
Er waren ook de creatieve momenten waar het contact intens was. We beschilderen canvas, vlochten mandjes, beschilderen een huis en leerden batikken. Door dit leerproces is er nog meer waardering voor het ambachtelijke werk dat ze leveren.

Ghana is een wondermooi land dat zeker een inspanning van de reiziger vraagt. De hoofdweg blijft een derderangsbaan en de plaatselijke routes vergen van de chauffeurs veel vaardigheid en inzet. De passagiers moeten geduld hebben want telkens bleken we uren vast te zitten. Moddervast! Ondanks de alomtegenwoordigheid van god verloopt hier niks vlot. Hij is er zowel bij de moslims, de christenen als de rasta's. De opschriften liegen er niet om: Jesus food bar, halelluja car, een bus die vastzit met het opschrift 'in god we trust', de kapperszaak die de snit van Jesus promoot, enz...
Internet is nu beschikbaar maar de zaak sluit. Dag schat, nog 3 keer slapen. Veel, veel zoenen.

Ben juist terug van de prijsuitdeling van de haikuwedstrijd in Harelbeke. Won de vierde prijs, een eervolle vermelding, een oorkonde en een boek plus drie zoenen. Ik word nog eens schatrijk.

Zondag 15, maandag 16 en dinsdag 17 november: Naar de kust waar we het dorp en het fort Elmina kunnen bezoeken, eventueel ook het Kakum nationaal park. Dit in overleg met de deelnemers.

SMS JENNY:  Gisteren inTeshie gingen we kijken naar de speciale doodskisten, een Ghanese specialiteit. Vervolgens was er winkelen. Nu naar het nationaal park Kakum.

Inzake rouwen bestaat er in Ghana een heel eigen invulling. De kist van een taxichaffeur lijkt op een taxi, de visser krijgt een boot, enz. Waardoor een rouwritueel een persoonlijke invulling krijgt die waardevol is bij de verwerking van droefheid. Het ritueel krijgt een persoonlijke toets. Om over na te denken bij de protserigheid en de peperdure onpersoonlijkheid van veel westerse uitvaarten.    

SMS JENNY: Alles ok. Zijn opgewacht door Bismarck en rijden nu naar zijn dorp Mesamogar. Weet niet of er vandaar uit bereik is. We slapen er.

Maandag 16 November

SMS JENNY: Zijn in Elmina. Het vorige dorp was mooi! Boswandeling, bamboeorkest met dans. Vooral de 'storyteller' was subliem. Heerlijk, ook het feit dat we elkaar overmorgen treffen. Zoen.

Juist. Trefpunt Zaventem. Ik zal op tijd vertrekken. Breng dikke jas mee. Ging iets eten in de Nostalgie en kreeg twee OMER-glazen cadeau. Morgen naar de garage met onze Suzuki Wagon-R en dan naar Rolf en Lilian met de overtollige DVD's.  Ben geen storyteller maar ken wel een paar aangebrande moppen. Zoen of zestien...

SMS JENNY: Laatste avond, de groep is heel enthousiast over de reisen hun 'mam'. Strakswat bagage inpakken. Tot heel binnenkort. Breng je mijn zwarte schoenen en warme kousen mee?

Ja... en oorverwarmers, wanten, wollen trui en dito jasje? Al is het wel de warmste novembermaand sinds 83 jaar. Maar goed koukleumen  zijn ook mensen.

Dinsdag 17 november. Vanavond stijgt de groep op richting Vlaanderen...

EINDE